25 października 2026 Współpraca i kontakt
Wydanie 10 / 2026
Przejdź do strony głównej

Ze świata i z podwórka

Świąteczna choinka. Czyli jak Luter rozpropagował zielone drzewko

Mało kto wyobraża sobie Święta Bożego Narodzenia bez tradycyjnego choinkowego drzewka. Żywe, sztuczne. Nieważne. Zielony element wystroju naszych domów musi się pojawić. Skąd ta tradycja?
Krótko, na temat i treściwie. Pierwszy poważniejszy trend ubierania drzewek pojawił się w 16 wieku. Mówimy oczywiście o Europie, ale to właśnie Stary Kontynent zapoczątkował tę tradycję świąteczną. Wszelkie inne drzewkowe tematy pojawiały się – i owszem – ale np. w Starożytnym Egipcie i nie miały, rzecz jasna, nic wspólnego ze znanymi nam świętami.

Podczas wielkich reformacji 16 wieku Marcin Luter był zwolennikiem spędzania czasu świątecznego w domowym zaciszu. To właśnie w jego okresie w protestanckich Niemczech pojawiły się choinkowe drzewka, które on sam bardzo polubił. W XIX wieku zwyczaje choinkowe rozpowszechniały się w Anglii, Francji, a także południowej Europie. Co ciekawe, pierwsze bombki choinkowe zaczęto produkować w latach 40 XIX wieku.

Do Polski tradycję przynieśli niemieccy żołnierze i urzędnicy podczas pierwszych lat zaborów, na przełomie 18 i 19 wieku. Początkowo tradycje te były znane na terenach pruskich i głównie wśród Arystokracji. Później choinki ubierano także w domach mieszczańskich i szlacheckich. Na polskiej wsi choinki rozpowszechniły się dopiero w okresie
międzywojennym w XX wieku. Też nie od razu w całym kraju. Początkowo jedynie na południu i w środkowej Polsce. Mieszkańcy Ziem Polskich niechętnie przyjmowali początkowo zwyczaj dekorowania drzewek, ponieważ pochodził on z Niemiec. W naszej tradycji mieliśmy zakorzeniony obyczaj zdobienia podłaźniczki.

Tak więc zwyczaj ubierania świątecznego drzewka w naszych domach ma tak naprawdę około 100 lat. W niektórych rejonach Polski może koło 50. Niedługa zatem jest to tradycja. Wielu mówi, że to pogański zwyczaj. Czy rzeczywiście? Niekoniecznie. Zakładając, że rozpropagowali go w Europie niemieccy protestanci, wywodzi się zatem z odłamu religii chrześcijańskiej. O podobieństwa protestantyzmu do katolicyzmu można oczywiście dyskutować. Kościół Katolicki jednak bardzo chętnie przyjął tradycje zdobienia choinek.